Application Procedures. Apply the mask on the skin clean for 15 minutes and rinse with cold water or a clear solution with lemon or nastoya.Limon in this case crossed with other members of the citrus, according selektsiey.Nekotorye What is the purpose of this follow up medicinal plants in folk medicine to treat raka- follow these recommendations: you must exhale deep and full of inspiration, so be strong with zhivota.I wall. Wells and energy NATURE OZDOROVLENIYaKak and tomatoes, and retin a cream online no prescription refers to the eggplant family. The fruits of this new culture is relatively little tomato species, but compare them to resist: a small fruit until the next harvest is still alive. If they are designed for properties Physalis fruits, especially for the healing power of the kitchen. In addition, the natural biological properties longer and requires no special treatment, the fetus and gelling properties required. It is easy to imagine how it expands the possibilities of adding cooking.
Başkent Sağlık Hizmetleri
başkent sağlık
TÜMÜNÜ GÖR

Risk Değerlendirmesi

Risk Değerlendirmesi

 

 

RİSK  DEĞERLENDİRMESİ  VE  RİSK  KONTROLÜ

Yeni İSG yaklaşımının  esasını teşkil eden Risk Değerlendirme çalışmalarının temel kavramları ile uygulama yöntem ve basamakları hakkında bilgi aktarımında bulunmaktır.

 

Bu amacın gerçekleştirilebilmesi için konunun ele alınması esnasında aşağıdaki sorulara cevap/cevaplar aranması gerekmektedir.

Sorular :

Tehlike nedir ?

Risk nedir ?

Kabul edilebilir risk nedir ?

Risk Değerlendirmesi ne demektir ?

Risk değerlendirmesi adımları nelerdir ?

Risk kontrolü ne demektir ?

Risk kontrol yöntemleri nelerdir ?

 

KONU  BAŞLIKLARI

1.TANIMLAR

2.AB MEVZUATINDA RİSK DEĞERLENDİRMESİ

3.NEDEN RİSK DEĞERLENDİRME

4.RİSK DEĞERLENDİRME ADIMLARI

5.RİSK KONTROLÜ

6.RİSK KONTROL YÖNTEMLERİ

 

Tehlike ve risk, bu iki kavram,  yeni İSG yaklaşımının temelini teşkil etmektedir.  Bu kavramların oluşumu ve tanımlanması üzerinde ortak bir anlayış geliştirilmesine büyük ihtiyaç bulunmaktadır.

Ancak bu konulara geçmeden önce ülkemizde 1475 sayılı İş Kanununun 73-82. maddelerine göre İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)  faaliyetlerinin nasıl yürütüldüğüne bir göz atmak ve durum tespiti yapmak gerekmektedir.

 

ÜLKEMİZDE İSG   UYGULAMALARI  DURUM TESBİTİ

Ülkemizde 2003 yılı Haziran ayına kadar İSG Uygulamaları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Eksenli,  Teftiş, Denetim ve İzleme ağırlıklı olarak yürütülmüştür. Bu yöntemin temelinde 1475 sayılı İş Kanunu ve bu kanuna göre yayımlanan İSG Mevzuatı ile 81 sayılı Uluslararası Çalışma Örgütü “İLO” Sözleşmesi “Sanayi ve Ticarette İş Teftişi Hakkında Sözleşme” bulunmaktadır.

 

İş sağlığı ve güvenliği faaliyetleri teftiş ve müfettiş ile özdeşleşmiş durumdadır.

Yani iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerinin merkezinde İş Teftiş biriminin bulunduğunu söylemek mümkündür. Konu ile doğrudan ilgisi olmayan kişilere İSG hakkında bilgisi sorulduğunda konu; baret, emniyet kemeri, teftiş, müfettiş, ceza vb. kelimeleri ile izah edilmektedir. Bu izah tarzı aslında iş sağlığı ve güvenliği faaliyetlerini ve amacını ortaya koymaktan oldukça uzaktır. İş sağlığı ve güvenliği konusunun; ilmi, sistemli, koruma, önleme, tedbir, eğitim sertifika vb. kelimeler ile anılır halde olmasının sağlanması gerekmektedir.

Haziran-2003 dönemine kadar iş sağlığı ve güvenliği  teftiş ve uygulama faaliyetleri şu şekilde yürütülmüştür.

-Yıllık çerçeve programların hazırlanması,

-Yıllık program uyarınca aylık teftiş programlarının hazırlanması,

-Teftişlerin icra edilmesi,

-Noksanlıkların tesbiti,

-Mehil yada yaptırımların uygulanması,

-Kontrol teftişlerinin yapılması,

-Noksanlıkların tamamlanması halinde işyerinin tekrar programa alınması,

 

Haziran-2003 tarihinde ise 4857 sayılı yeni İş Kanunu yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu kanun ülkemizin çalışma hayatı ile ilgili değişen ve gelişen ihtiyaçlarının karşılanması ve Avrupa Birliği uyum sürecine hazırlık amaçlarını dikkate alınarak hazırlanmış bulunmaktadır. Yeni İş Kanunuyla iş sağlığı ve güvenliği hususuna bir takım yenilikler ve yeni bir anlayış getirilmeye çalışılmıştır.

 

YENİ İSG  YAKLAŞIMININ  EN  BELİRGİN  ÖZELLİKLERİ

Yeni İş Kanunu ile iş sağlığı ve güvenliği  yönünden getirilen yenilikler şunlardır.

  • Risk değerlendirmesi,
  • Çalışanların katılımı,
  • Uzman katkısı sağlanması,
  • Çalışanların bilgilendirilmesi,
  • Çalışanların eğitimi,
  • Koruma önleme anlayışı,
  • Acil durum hazırlığı,
  • İşçinin çalışmaktan kaçınması,

 

KARŞILAŞTIRMA

İş sağlığı ve güvenliği açısından 4857 sayılı İş Kanunu ile getirilen başlıca yenilikler ile eski uygulamaların karşılaştırıldığı tablo aşağıya çıkarılmıştır.

 

 

ESKİ  UYGULAMA YENİ ANLAYIŞ

1

Tespit bazlı reaktif Risk  bazlı  proaktif

2

Sınırlı çalışan  katılımı Her  konuda  geniş  çaplı çalışan  katılımı

3

Sertifikasız uzmanlık ve yetersiz uzman desteği Yaygın sertifikasyon ve geniş uzman desteği

4

Sınırlı bilgilendirme Haberdar etme ve diğer kişileri kapsama

5

Yetersiz eğitim Programlı ve nitelikli  eğitim ve belgeleme

6

Sadece koruma anlayışı Önleme ve korumaya dayalı anlayış

TEHLİKENİN  GENEL ANLAMI

 

Tehlike ve risk kelimeleri ile ilgili olarak Türk dil kurumu sözlüğüne baktığımızda,

Tehlike kelimesinin isim olduğu ve Arapça : Tehluke  kökünden geldiği, iki anlamının olduğu görülmektedir.

Bu iki anlam aşağıdaki gibidir.

1. Büyük zarar veya yok olmaya yol açabilecek durum, muhatara

2. Gerçekleşme ihtimali bulunan fakat istenmeyen durum

 

Risk kelimesinin ise isim olduğu,  Fransızca, risque kelimesinden geldiği

Riziko anlamında kullanıldığı görülmektedir.

 

TEHLİKE VE RİSK

Tehlike ve risk kavramları yeni yaklaşımın üzerine yapılandırıldığı en temel kavramları oluşturmaktadır. Bu kavramların yerine iyi oturması ve  anlaşılması halinde her şey daha iyi anlaşılır  ve uygulanır hale gelebilecektir.

Tehlike  ve risk  ne demektir ? Nasıl anlaşılmalı ve tanımlanmalıdır ? Nasıl  örnekleyebiliriz ?

Bu sorulara tatmin edici cevaplar aramadan evvel birkaç örnek vererek kavramların oluşumunu sağlamaya çalışmamız daha doğru olacaktır.

 

Risklerin Belirlenmesi:

Risklerin belirlenebilmesi için, öngörülen tehlikelerin gerçekleşmesi halinde insanların sağlık ve güvenliğini olumsuz etkileyecek neler olabileceğini düşünmemiz gereklidir.

Burada şu teoremi kesinlikle dikkate almamız gereklidir.

Bir tehlike kaynağından birden çok tehlike, her bir tehlikeden de birden çok risk ortaya çıkabilir. Her bir riski birden fazla  yöntemle kontrol edebiliriz.(1)

Şema-1:  Tehlike kaynağı – Tehlike – Risk – Risk Kontrolü arasındaki ilişki.

 

Riskleri belirlerken tehlike belirlemede kullandığımız genel ifadeler yerine daha belirleyici net ifadeler tercih edilmelidir.

 

RİSK KONTROLÜ

Konu buraya kadar gelmişken ileride daha geniş ele alınacak olsa da kısaca risk kontrolü kavramından bahsetmede yarar olacağı düşünülmektedir.

Vardığımız bu noktadan sonra düşüncelerimizi, sağlık ve güvenliğimizi olumsuz etkileyeceğini belirlediğimiz risklerin kontrolüne yönlendirerek şu sorulara cevap aramamız gerekmektedir.

  • Belirlenen bu riskler kaçınılmaz mıdır ?
  • Risklerin gerçekleşmesi önlenebilir mi ?
  • Bu riskleri nasıl kontrol edebiliriz ?
  • Riskleri nasıl yönetebiliriz ?
  • Eğer önlenebilirse kontrol yöntemleri nelerdir ?

 

Bu soruların cevaplarını ileride aramaya devam edeceğiz. Risk değerlendirme çalışmalarında belirlediğimiz risklerin nasıl kontrol edilebileceğini düşündüğümüzde bir çok kontrol yöntemlerinin kullanılabileceği sonucuna ulaşırız.

-Eğitim

-Temizlik (Yıkama)

-Havalandırma,

-Tecrit,

-İkame,

-vb.

 

Sayılan bu kontrol yöntemleri iyi bir şekilde uygulanırsa tehlikelerden kaynaklanan risklerden korunulabileceğini söylemek mümkündür. Uygulanan risk kontrol yöntemleri ile  tehlike ve risklerin tamamen ortadan kaldırıldığını söylemek doğru değildir. Doğru ifade risklerin uygulanan kontrol yöntemleri ile kabul edilebilir sınırlara çekilmiş olduğudur. Riskler hayatımızın bir parçasıdır, onlarla yaşamasını öğrenmek zorundayız. Hayatımızın kendisi bir riskler bütünüdür. Ancak risklerin kontrolünü, onların getirdikleri ile mücadele etmesini ve riskleri yönetmesini öğrenerek sağlık ve güvenlik içinde varlığımızı sürdürebiliriz.

 

NOT : Kabul edilebilirlik risk sınırı hakkında ileride gerekli izah yapılmıştır.

 

Konu dışı bu örnekten sonra endüstriyel alandan ikinci bir örnek verilmesi yararlı olacaktır.

 

ÖRNEK

Endüstriyel sağlık ve güvenlik tehlike ve risklerinin en önemli kaynaklarından birisi de iş ekipmanlarıdır. Bu sebeple örneğimiz iş ekipmanlarından seçilmiştir. Risk değerlendirme tekniği açısından çok doğru olmasa da tehlike kaynağı  olarak genel bir iş ekipmanı ele alınmıştır.

 

Yukarıda Şema-1’deki sistematiğe uygun olarak  tehlike kaynağı noktasında İş Ekipmanı (torna tezgahı) olduğunu kabul edersek bundan kaynaklanan tehlikeleri bir çırpıda sayabiliriz.

 

İş Ekipmanından  (Torna Tezgahı) kaynaklanan tehlikeler :

 

  • Mekanik  tehlikeler
  • Buharlar
  • Gazlar
  • Lazer ve İyonizan olmayan radyasyon
  • Basınçlı Akışkanlar
  • Gürültü
  • Elektrik
  • Titreşim
  • İyonizan radyasyon
  • Kimyevi maddeler
  • Isı etkileri
  • Diğer tehlikeler

İş ekipmanının cinsine, yapısına, kullanım şekline, kullanan kişininin özelliklerine kullanıldığı işyerine ve işin organizasyonuna göre bu tehlikelerin sayısını arttırmak yada düşürmek mümkündür.

 

Bu tehlikelerden kaynaklanan İSG risklerin ve risk kontrol yöntemlerinin tamamını burada saymak konunun bütünlüğü açısından mümkün ve doğru değildir. Bu sebeple sayılan tehlikelerden sadece gürültüyü ele alarak uygulamamızı sürdürelim.

Gürültü bir tehlike ise bu tehlikenin gerçekleşmesi durumunda çalışanlarda ne gibi sağlık güvenlik  problemleri oluşturacaktır. Bu soruya verilecek doğru cevapla riskleri belirlemiş oluruz.

 

Gürültüden kaynaklanan İSG riskleri :

-Geçici işitme kaybı

-Kalıcı işitme kaybı

-İletişim güçlüğü

-Psikolojik etkiler ve Stress

-Diğer, olarak belirlememiz mümkündür.

 

Risklerin belirlenmesi, kontrol yöntemlerinin seçilmesi ve uygulanması konuları nesnel konular olup tamamen o anda işyerinde mevcut olan çalışma ortam ve şartlarına bağlı olarak değişmektedir.

Sayılan risklerden birisi için geliştirilen bir kontrol yöntemi diğer risklerinde ortadan kaldırılmasını sağlayabilir. Bu tamamen özgün olayı belirleyen şartlara bağlıdır.

Tehlike ve risk kavramı konusunda verilen örneklerden sonra şimdi de konu için gerekli görülen tanımlar üzerinde durulması uygun olacaktır.

 

TANIMLAR

Tehlike:

 

Çalışma ortam ve şartlarında var olan,  ya da dışarıdan gelebilecek kapsamı belirlenmemiş, maruz kimselere,  işyerine        ve   çevreye   zarar   yada  hasar verme potansiyeli.

 

     Risk :

Tehlikelerden kaynaklanan bir olayın,  meydana gelme ihtimali  ile zarar verme derecesinin  bir bileşkesidir.

 

Risk  =  İ  x  D

İ  : İhtimal

D: Zararın derecesi

 

     Risk değerlendirmesi ne demektir ?

Risk değerlendirmesi kavramının muhtelif kaynaklarda çok fazla tanımı bulunmaktadır. Bu tanımlar incelendiğinde bir takım ortak yönleri ile bazı farklılıklar bulunduğu dikkatleri çekmektedir. Konu hakkında bilgi sahibi olunması için bazı tanımlar aşağıya alınmış ve ayrıca bütün bu tanımlardan daha kapsamlı bir tanım tarafımızdan yapılarak aşağıya alınmıştır.

Risk Değerlendirmesi : Tüm proseslerde, riskin büyüklüğünü tahmin etmek ve rİske tahammül edilip edilemeyeceğine karar vermek.

(TS OHSAS 18001 Madde 3.15’e göre)

Risk Değerlendirmesi: Riskin büyüklüğünün tahmin edilmesini ve riskin kabul  edilebilir olup    olmadığının    tanımlanmasını kapsayan   süreç.

( BS 8800’e göre Tanım : 3.14 )

 

Risk Değerlendirmesi: Tehlikelerin, (belirlenerek) sistematik bir yolla gözden geçirilmesine imkan veren bir dizi mantık adımıdır.

(TS EN 1050)

Risk Değerlendirmesi: İşteki tehlikelerden ortaya çıkan sağlık ve güvenlik risklerini değerlendiren bir prosestir.

(İLO-OSH 2001 İSGYS REHBERİ)

Risk  Değerlendirmesi  :

Sistematik metotlarla çalışma ortamı, şartları ya da çevrede var olan tehlikeleri belirlemek, riskleri ortaya çıkarmak ve kontrol etmek için uygun nitel ve/veya nicel yöntemler kullanılarak yapılan çalışmaların bütünüdür.

Kabul Edilebilir Risk : 

 

Kanuni zorunluluklar ve işletmenin

kendi sağlık ve güvenlik politikası

ve uygulamaları dikkate alındığında,

kabul edebilecek düzeye indirilmiş risk

 

İSG Yönetim Sisteminde, Risk Değerlendirme  Çalışmalarının yeri

Tehlike Tanımlama Risk Değerlendirme ve Risk Kontrol süreçleri ile bunların çıktıları İSGYS’ nin tamamı için temel oluşturmaktadır. (TS 18002 4.3.1)

 

AB İSG Mevzuatında  Risk Değerlendirilmesi Çalışmalarının Yeri

AB müktesebatında İSG mevzuatının dayanağı anlaşmanın 100/A ve 118/A maddeleri ve temel belgesi de   89/391 EEC  sayılı İSG Çerçeve Direktiftir.

 

Uyumlaşma çalışmalarının yürütüldüğü AB Mevzuatında Risk Değerlendirme konusuna büyük önem verilmiş ve sistem adeta bu yaklaşım üzerine kurulmuştur. Başta 89/392 sayılı Çerçeve Direktif olmak üzere yavru direktifler ve diğer ilgili direktiflerde konuya yer verilmiş ve uygulamalar sürekli olarak izlenmektedir. Konu ile ilgili olmak üzere Avrupa Birliğinin 2002-2006 yıllarını kapsayan stratejisinde aşağıdaki konulara özel olarak yer verilmiş olması bu söylediklerimizi doğrular niteliktedir.

 

Avrupa Birliğinin  2002-2006 Stratejisi;

* İşyerlerinde risk algılama ve önleme kültürünü oluşturmak ve geliştirmek,

* İş sağlığı ve güvenliği anlayışına global bir yaklaşım getirmek,

* İş sağlığı  ve güvenliği uygulamalarında yaygınlık, birlik ve beraberlik oluşturarak, serbest piyasa şartlarında rekabet eşitliği sağlamak

 

Anılan Çerçeve Direktifin ilgili maddelerinde Risk Değerlendirme konusu şu şekilde yer almıştır.

 

Md : 6/2.b-3.a İşverenlerin Genel Yükümlülükleri :

Kullanılacak iş ekipmanının, kimyasal madde ve preparatların seçimi, işyerindeki çalışma düzeni gibi konular da dahil  işçilerin sağlık ve güvenliği yönünden bütün riskleri değerlendirecektir.

 

Md 9/1.a – İşverenlerin Muhtelif Yükümlülükleri

İşveren;

-İşyerinde risklerden özel olarak  etkilenebilecek işçi gruplarının durumunu da kapsayacak şekilde sağlık ve güvenlik yönünden risk değerlendirmesi yapmak,

 

-Risk değerlendirmesi sonucuna göre, alınması gereken koruyucu önlemlere ve gerektiğinde koruyucu ekipman kullanılmasına karar vermek,

 

RİSKLERİN ALGILANMASI

Riskler insanlar tarafından nasıl algılanır ?

İnsanların riski nasıl algıladıkları konusu ilmi alanda üzerinde çalışılan bir konudur.

 

Riskin nasıl algılandığını anlamak için; insanların riski nasıl tanımladıklarına bakmak gereklidir.

Risk insanlarca oldukça farklı şekilde tanımlanmaktadır.

 

FARKLI RİSK TANIMLARI

 

Risk kaybetme ihtimalidir.

 

Risk muhtemel kaybın  miktarıdır.

Risk bir fonksiyondur ve ihtimal ve kayıp seviyesinin çarpımı olarak ifade edilir.

Risk belirli bir tehlike karşısında kişinin şahsi varlıklarından bir kısmının veya tamamının kaybedilme ihtimalidir.

 

Riskin algılanmasını etkileyen başlıca faktörler

  • Korkutuculuk düzeyi
  • Anlaşılabilirlik düzeyi

Kişisel risk algılamasını etkileyen faktörler

•Tehlikenin ne ölçüde anlaşılabildiği

•Tehlikenin ne denli eşit dağıldığı

•Tehlikeyi ne derece önleyebileceği

•Riskin bireyce  gönüllü olarak üstlenilip üstlenilmediği

 

BİREY ALGILAMA VE EYLEM SİSTEMİ

 

Risk Algılama Seviyesi ile Zaman İlişkisi

 

Risk algılaması-zaman arasındaki ilişki;

1. Risk kişi tarafından ilk belirlendiğinde bir önem seviyesinde algılanır. Ancak zamanla önem seviyesinde bir düşüş gözlenir. Bu olaya kanıksama denir.

2. Konu ile ilgili ciddi bir kaza yaşanması sonrası risk algılama seviyesi aniden yükselir.

3. Zaman geçtikçe risk algılama seviyesinde tekrar azalma gözlenir. Bu aşamada uyulması gerekli kurallar

konmuştur. Fakat yine de umursamazlık ve kanıksama sonucu algılamada zamanla azalma meydana gelir.

Günümüzde bilim adamları zamanla risk algılama seviyesinde görülen bu değişimin önlenebilmesi ya da dalgalanmanın azaltılması için çeşitli çalışmalar yürütmektedirler.

 

RİSK KAYNAKLARI

Endüstri işletmelerinde çalışanların sağlık ve güvenliklerini olumsuz etkileyen bir takım tehlike ve risklerin bulunduğu kabulü ile hareket ettiğimizi yukarıda açıklamıştık. Bu tehlike ve riskleri ortadan kaldırmamız veya kabul edilebilir seviyelere indirerek kontrol altına almamız, bundan daha öte olmak üzere yönetebilmemiz için, tehlike ve risklerin nelerden? ve nerelerden? kaynaklandığını iyi bilmemiz ve şu sorulara cevap aramamız gerekmektedir.   * Risk kaynakları nelerdir?

* İşyeri riskleri nelerden kaynaklanır?

 

Bu soruları, eğitimi ve hiyerarşik planda görev seviyesi ne olursa olsun, endüstriyel alanda görev alan  kişilere yönelttiğimizde bilgi ve birikimine bağlı olarak binlerce noktadan, konudan bahsedecektir. Gerçekten de endüstriyel alanda insanların sağlık ve güvenliğini olumsuz etkileyen binlerce konu bulunmaktadır.  Ancak başlangıçta da belirtildiği gibi konuyu tam bir sistematik bütünlük içinde ele almak durumundayız aksi durumda konunun atlanılan, gözden kaçan yada ihmal edilen yönleri bulunabilecektir.  Yukarıda sağlık ve güvenlik risklerinin belirli gruplar altında toplanıp toplanamayacağı yani risk gruplandırmasının yapılıp yapılamayacağı konusu tartışılmıştı.

 

RİSKLER

1. Yapılan işler  ya da  yürütülen faaliyetler

Çalışma hayatında yer alan işletmelerde çok çeşitli işler yapılmakta ve yürütülmektedir. Bu işleri bir çok değişik şekillerde sınıflandırmak mümkündür. İş kollarına göre, (sanayi ve hizmet vb.), faaliyet türüne göre (İşletme, bakım onarım vb.), işin güçlüğüne (ağır ve tehlikeli işler, parlayıcı patlayıcı maddelerle çalışmalar vb.) ve diğer bir çok kıstas kullanarak sınıflandırma yapılabilir. Bütün  bu işlerin planlanması ve yürütülmesi aşamalarında çalışanlar bir  çok mesleki sağlık ve güvenlik riski ile karşı karşıya gelmektedir.

2. İşlemler : (operasyonlar)

İşletmelerde üretimi sağlamak üzere bir takım temel ve yardımcı prosesler (süreçler) gerçekleştirilmektedir. Bu prosesler genellikle onlarca alt proseslerden ve yüzlerce işlemden (operasyondan) oluşmaktadır. Bu alt proses ve işlemlerin gerçekleştirilmesi esnasında bir çok sağlık ve güvenlik riskleri ortaya çıkmaktadır.

 

3. Kullanılan Maddeler:

İşletmelerde gerek doğrudan üretim sürecinde gerek başka amaçlar için çok çeşitli, ham, yarı mamul ve mamul madde kullanılmakta ve çeşitli ürünler üretilmektedir. Çalışanlar bu maddeler ile çok çeşitli şekillerde etkileşim içine girmekte ve sağlık ve güvenlikleri az veya çok olumsuz yönde etkilenmektedir. Yani diğer bir ifadeyle kullanılan ve üretilen maddeler ile bunların atık ve artıkları çalışanlar açısından bir takım İSG riskleri taşımaktadır.

 

4. Makina ve donanımlar :

İşletmede kuruluş amacını gerçekleştirmek ve kanuni zorunlulukları yerine getirmek için bir çok iş ekipmanı bulundurulmakta ve ihtiyaç doğrultusunda kullanılmaktadır. Her ne amaçla olursa olsun bulundurulan bu iş ekipmanlarından çeşitli sağlık ve güvenlik riskleri ortaya çıkmakta ve çalışanların sağlığını olumsuz etkilemektedir. (iş ekipmanı tanımı için İş Ekipmanları Yönetmeliğine bakılmalıdır.)

5. İnsanlar :

İşletmelerde üretimin çeşitli kademelerinde Endüstriyel alanda yürütülen bilimsel çalışmalara paralel olarak çok hızlı teknolojik değişme ve gelişmeler yaşanmakta, bu gelişmeler çok kısa zamanda işletmelerin bünyesine aktarılmaktadır. Bu gelişmeler daha çok otomasyon sistemlerini çalışma hayatına kazandırmakta ise de üretimde insan olan ihtiyaç şekil ve muhteva açısından değişim göstermekle birlikte sürmektedir. Yani işletmelerde otomasyon sistemlerine rağmen başta üretim olmak üzere çok değişik amaçlar için insanlar bulunmaktadır. İşyerinde üretim, yönetim, iş takibi, eğitim, ziyaret, danışmanlık vb. işler için bulunan kişilerin eylemleri, kararları varlığı ve münasebetleri çeşitli İSG risklerini oluşturabilmektedir.

 

  1. Organizasyonlar :

İşletmelerde üretimin gerçekleştirilmesi amacına yönelik olarak oluşturulan her türlü organizasyon sistemleri ile bu organizasyonların tür ve nitelikleri, doğrudan yada dolaylı olarak bir takım sağlık güvenlik risklerini oluşturmaktadırlar. İşletmede oluşturulan başlıca organizasyon çeşitleri şunlardır.

•İşin yapılması ve yürütülmesi için oluşturulan her türlü organizasyonlar,

•Hiyerarşik yapı,

•Yönetim Sistemleri (Kalite, İSG, Çevre, Gıda, vb.)

•Eğitim Organizasyonu,

•Yangın, Tahliye vb. Organizasyonlar

 

  1. İş Çevresi :

Kuruluşlarda üretim faaliyetlerinin yürütüldüğü dahili ve harici çevre çalışanların sağlık ve güvenliği açısından önemli risk kaynaklarından birini oluşturmaktadır.  İş çevresini oluşturan unsurları iç çevre unsurları ve dış çevre unsurları olarak ele almak mümkündür.

İç çevre unsurları; çalışma çevresi olarak isimlendirilen ve işin yapıldığı alanda yer alan ve çalışanı etkileyebilecek maddi olan /olmayan şartların tamamı, iç çevre unsurları olarak isimlendirilir. İç çevre unsurları çalışanın İSG açısından en çok etkileyen risklerin bulunduğu bölümdür.

Dış çevre unsurları; işyerini de içine alan ve en geniş anlamı ile komşu araziler, jeolojik ve coğrafi yapı ile atmosferik unsurları içeren ve çalışanları etkileyebilecek her şeyin yer aldığı hacimdir.

Buradan jeolojik riskler (deprem toprak kayması, göçük vb.), coğrafi riskler (sel baskını, uçak düşmesi vb.), atmosferik riskler (yağış, don, çevre işyerlerinden gelen gazlar, vb.) dikkate alınmalıdır. Ayrıca biyolojik çevreden gelen risklerde (hayvanlar, bakteri ve virüsler, bitkiler, vb. ) önemli bir husus olarak ele alınmalıdır.

8. Faktörlerin Etkileşimi

Bütün sayılan bu faktörlerin birden fazlasının birbirleri ile olan olumsuz etkileşimleri,  uyum ya da uyumsuzlukları İSG açısından önemli risklerin oluşmasına sebep olabilmektedir.

Bu faktörlerin normal bir sıralamada birbirlerine bir üstünlükleri yoktur. Ancak öncelik sıralamasını yapılan işin türü, kullanılan malzemenin niteliği, çalışan elemanın özellikleri, yapılan işlem çeşidi, bulunulan çevre, kullanılan teknoloji vb. hususlar önemli oranda etkilemekte olduğu dikkate alınarak yapılacak her risk değerlendirme çalışmasında öncelik sıralamasının farklı olabileceği baştan kabul edilmelidir.

 

Risk değerlendirmesi ne zaman yapılmalıdır?

Kuruluşlarda risk değerlendirme çalışmalarının ne zaman yapılacağı karar verilmesi gerekli önemli konulardan birisidir. Risk değerlendirme çalışmaları aşağıdaki durumlarda yapılmalıdır.

 

Kuruluşlarda Risk Değerlendirme Çalışmaları

a. İşe başlama aşamasında

b. İşyerinde bir değişiklik olması durumunda,

c. İş kazası, meslek hastalığı, olay sonrasında,

d. Düzenli aralıklarla:

 

Elbette risk değerlendirme işleminin işverenler açısından kanuni bir zorunluluk halini aldığı tarih risk değerlendirmenin ilk yapılması gerekli olan zamandır.

Bunun haricinde, işe ilk başlama aşamasında,  işyerinde çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek önemli değişiklikler (iş, çalışma konusu, işveren, teknoloji, hiyerarşik yapı vb.) olduğunda, işyerinde iş kazası, meslek hastalığı veya olaydan birinin meydana gelmesinden sonra (bu durumda genellikle kısmi değerlendirme yapılır) ve mevzuatta belirtilen düzenli aralıklarla ( Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmeliğin ilgili maddesi gereği beş yılda bir ) risk değerlendirme çalışmaları yapılmalıdır.

Risk değerlendirmesi kim ya da kimler tarafından yapılmalıdır?

Risk değerlendirme çalışmalarının işyerinde kim ya da kimler tarafından yürütüleceği önemli bir konudur. Bu konuda uzmanlarca ortaya konulmuş farklı görüşler bulunmaktadır. Bazıları risk değerlendirme çalışmalarının her zaman ekip halinde yürütülmesi fikrini savunurken diğerleri ise risk değerlendirme çalışmalarının yapılacağı işletmenin özelliğini dikkate alarak birey ya da takım tarafından yürütülmesi gerektiğini ileri sürmektedirler. Her iki görüşte doğru olmasına rağmen ikinci görüş daha esnek ve uygulanabilir bir görünüm sergilemektedir.

 

  1. Risk değerlendirilmesi önemli bir iştir ve uzman ekiplerce yapılmalıdır.

Bu görüşe genel olarak herkes katılmaktadır. Ancak işletmelerin ve yapılan işlerin çeşitliliği göz ardı edilmemesi gereken önemli bir husustur.

Risk değerlendirmesi yapma yükümlülüğü yukarıda sayıldığı gibi İş Kanunu kapsamına giren bütün işyerlerini kapsamaktadır. Bu kapsama sanayiden sayılan-sayılmayan, işçi sayısı üçten başlayarak on binlere varan ve maden ve metalürjiden başlayarak büro, yazıhaneye kadar varan birçok işyeri girmektedir. Bu sebeple üç katibin çalıştığı avukatlık yazıhanesi ya da mühendislik proje bürosu içinde ekip oluşturulması gerekecektir. Bu husus dikkate alınarak İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği’nin 7. maddesinde ÇSG Bakanlığının bazı özel durumlarda işverenlerin tek başlarına bu işlemi yapabileceğine izin vermiştir. Ancak bu konu ile ilgili düzenleme henüz Bakanlıkça tamamlanmamıştır.

 

2. Risk değerlendirme çalışmaları işletmenin özelliğine göre birey ya da takım tarafından yürütülmelidir.

Bu görüş birincisine göre uygulamacılara daha esnek bir hareket alanı bırakmaktadır. İşletmenin ve yapılan işin durumu incelenerek risk değerlendirme çalışmalarının birey ya da ekip tarafından yapılmasına karar verilebilecektir. Bazı küçük işletmelerde risk seviyesi de göz önüne alınarak yeterliliği olan kişilerin risk değerlendirme çalışmalarını yürütmesi mümkün olabilecektir.

Risk değerlendirme çalışmalarının birey ya da takım tarafından yürütülmesi konusunda daha fazla görüş belirtmeye gerek olmadığı kanaatiyle tartışmaya son verilirken birey ve takım yaklaşımının avantaj ve dezavantajlarının değerlendirilmesi aşağıda yapılmıştır.

Birey Yaklaşımının Yararları:

Risk değerlendirme işleminin birey tarafından yapılması ile ilgili görüşümüzden yukarıda kısaca bahsedilmişti. Esas itibarı ile sadece işyerinin küçük olması ve İSG risklerinin düşük olması durumlarında kabul edilebilir bir seçenek olan birey yaklaşımının bir takım yararları da bulunmaktadır. Bu yaklaşımın başlıca yararları şunlardır.

Çabuk  netice   alınmasını   sağlar : 

Risk değerlendirme çalışmalarının birey tarafından yapılmasının, neticeye kısa sürede ulaşmayı sağlayacağı düşünülmektedir.

Birey çalışmalar esnasında bağımsız olarak hareket edebilecek, kararlarını tek başına ve hızlı bir şekilde alacak ve süratle uygulayabilecektir. Bu sebeple neticeye kısa sürede ulaşılacaktır.

-Kişinin  meslektaşları tarafından yönlendirilmesini engeller:

Takım olarak risk değerlendirme çalışmaları yürütülürken üzerinde çalışılan konunun uzmanı olan yada hiyerarşik olarak üst pozisyonda olan kişiler ya da diğer takım üyeleri tarafından bir takım yönlendirmelerde bulunulabilmektedir. Bireyin çalışmaları bağımsız olarak yürütmesi halinde yönlendirmenin olumsuz etkilerinden kurtulması da sağlanmış olacaktır.

—Bireyin kendisine olan özgüveni artar:

Birey risk değerlendirme çalışmalarını bağımsız olarak yürütürken işe yarama ve iş başarma gibi tatmin noktalarına ulaşacağından kendine olan güveni artacaktır.

—Maliyeti düşüktür:

Risk değerlendirme çalışmalarının bireyce yapılması ve kısa sürede netice alınmasına bağlı olarak maliyet değeri de düşük olacaktır.

 

Birey Yaklaşımının Mahzurları

 

Teknik uzmanlık gerektirir:

Kuruluşlarda risk değerlendirme çalışmalarının yürütülmesi ve fayda getirici neticelerin alınabilmesi için; işi, işyerini, işlemleri, kullanılan risk değerlendirme tekniğini ve İSG disiplinini iyi bilen elemana ihtiyaç bulunduğu herkes tarafından kabul edilen bir husustur. Bu sayılanlar da konu hakkında tam bir teknik uzmanlık gerektirmektedir.

 

—Yönetimin anlayışı:

Kuruluşlarda sağlık ve güvenlik konularının sadece iş güvenliği biriminin    işi olduğuna dair yaygın bir kanaat bulunmaktadır.  Bu anlayış ise iş sağlığı ve güvenliğinin konularının bütün çalışanlar tarafından anlaşılması, kavranması sorumluluk alınması ve katkı verilmesi konularının önünde en büyük engellerden birini teşkil etmektedir. Bireyce yürütülen risk değerlendirme çalışmaları katılımı engelleyerek konunun çalışanlara mal edilmesini önlemekte ve yönetimin yanlış anlayışının devamını sağlamaktadır.

Bu yanlış kanaatin en kısa zamanda değişmesi gerektiği açıktır. Kuruluşta iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve geliştirilmesi konusunda bütün çalışanların görev ve sorumlulukları bulunmaktadır.

 

— Tek boyutluluk:

Kuruluşlarda risk değerlendirme faaliyetlerinin birey tarafından yürütülmesi görüşünün mahzurlarından biri de birey yaklaşımının tek boyutlu olmasıdır. Birey uygulamaları sadece kendi eğitim,  tecrübe bilgi ve birikimi ile çalışmaları yürütecektir. Bu da sonuçta bir yetersizlik getirebilir. Risk değerlendirme çalışmalarının çok boyutlu olması, uygulamada her zaman bir ekibin desteğine ihtiyaç olduğunu hissettirmektedir.

 

-Katılım sağlanamadığından insanlar tehlikelerin kendi bölümlerinde olmadığını düşünürler:

Risk değerlendirme çalışmalarının belki de en önemli prensibi katılımcılığın sağlanmasıdır. Katılımcılığın sağlanmasının yolu da ekip çalışmalarından geçmektedir. Risk değerlendirme çalışmalarına tam katılımının sağlanması için çalışanların fikirlerinin alınması ve kendilerine değer verildiğinin hissettirilmesi gereklidir. Aksi durumda çalışanlar kendilerine değer verilmediğini düşünerek, kuruluşa karşı bir mensubiyet hissetmeyecek ve yapılan çalışmalara ve alınan sonuçlara katılmayacak ve hatta karşı bir tutum geliştirebilecekler ve risk değerlendirme çalışmaları sonucunda belirlenen tehlikelerin kendi bölümlerinde bulunmadığını düşüneceklerdir.

 

—Bireylerin farklı kavrama seviyeleri        değerlendirmeyi etkileyebilir.

 

Bireyler yaradılışları gereği oldukça farklı anlama ve kavrama seviyelerinde bulunmaktadırlar. Birisinin kolayca idrak ettiği konular diğerlerince yeteri derecede anlaşılıp kavranamamaktadır. Bu durumun olumsuzluğu bireyce yürütülen risk değerlendirme çalışmalarında bir çok konuda kendini göstermektedir. Risk kültürüne sahip olmayan bireylerce yapılan risk değerlendirme çalışmalarından beklenen olumlu neticeyi elde etmek mümkün değildir. İşletmede çalışanların ortalama anlayış ve kavrayış seviyesinin üzerinde yapılan değerlendirmeler kolayca anlaşılmayacak ve bir takım karşı fikir ve hareketlerin oluşmasına sebep olacaktır.

 

-Koruma faaliyetlerinin bireyleri etkilemesi değerlendirmeyi etkileyebilir.

 

TAKIM YAKLAŞIMININ YARARLARI

 

  • Gerekli bilgi tüm çalışanlar tarafından sağlanabilir.

 

  • Herkesi tatmin edecek sonuçlar elde edilebilir.

 

  • Katılanlara  aidiyet ve işbirliği ruhu kazandırır.

 

  • Yöneticilerin  katilimi sonuçlara  çalışanın da sahip çıkmasını sağlar.

TAKIM YAKLAŞIMININ MAHZURLARI

 

  • Takim çalışmalarından netice daha geç alınabilir.
  • Takım içi etkileşim sonucu etkileyebilir

 

  • Çalışılması  gereken  zaman  ve maliyet           yüksek olur.

 

Risk Değerlendirme Takımın Oluşturulması

Risk değerlendirme takımı oluşturulurken aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir.

Takım üyeleri yeteneklerine göre belirlenmelidir.

  • Takım üyelerinin meslekleri risk değerlendirmesi yapılacak konu için uygun olmalıdır.
  • Takım üyelerinin kendi aralarından bir lider seçmesi sağlanmalıdır.
  • Takım liderinin işletmeyi ve risk değerlendirme tekniklerini iyi bilmesi gereklidir.
  • Uygun  bir  risk değerlendirme metodu seçilmelidir.
  • Değerlendirmenin her kademesi kayıt altına alınmalıdır.
  • Farklı bölümlerde çalışma yapılırken iş bilgisi ve uzmanlık dikkate alınarak seçimler yapılmalıdır.
  • Bütün çalışanların katılımı sağlayacak teknikler kullanılmalıdır.
  • Takım içi ve dışı etkileşimler ve müdahaleler dikkate alınmalıdır.
  • Risk değerlendirme çalışmalarının yapıldığı bölümde çalışan işçilerin uygun şekilde görüşü alınmalıdır.

 

TEKTİR . Risk Değerlendirme Takımın Üyeleri

B Risk Değerlendirme Takımı işçi sayısı, yapılan işin ve işyerinin özellikleri dikkate alınarak en az aşağıdaki üyelerden oluşturulmalıdır.

 

  1. İşveren veya temsilcileri,
  2. İşyeri Mesleki Sağlık ve Güvenlik Uzmanı,
  3. İşyeri Hekimi,
  4. Çalışanlar yada temsilcileri
  5. Risk değerlendirme çalışmalarının yapıldığı bölümün yetkili teknik elemanı,

f)   Dışarıdan hizmet alınması durumunda, bu kişi yada kuruluş uzmanları,

GÖZDEN KAÇAN TEHLİKE TİPLERİ

 

Risk değerlendirme çalışmaları esnasında birtakım tehlike tiplerinin tesbit edilmesinde güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Bu tehlike tipleri şunlardır.

 

I.  Uzman olmayanlarca fark edilemeyenler

-Bu tehlikelerin tesbiti için özel araştırma ve gözlem yapılması gereklidir. İşletmede her yere bakılmalı ve  “Beş N bir K soruları sorularak cevap aranmalı”dır. (Ne, neden, nerede, nasıl, ne zaman ve kim tarafından)

II. Sürekliliği olmayan durum ve davranışlar

Kuruluşun rutinlerinden olmayan iş ve işlemler ile kişilerin olağan dışı davranışlarından kaynaklanan tehlikelerin  (tehlikeli davranışlar, kaba şakalar) belirlenmesi oldukça güçtür.

III. Ön belirti göstermeyenler

Bu tür tehlikeler genellikle

 

  • diğer olaylar neticesinde ortaya çıkmakta olup ancak özel çalışmalar ve benzeri olaylar incelenerek tespit edilebilirler. Tespit için oldukça büyük tecrübe ve çalışmalara ihtiyaç vardır.

 

Risk Değerlendirme İşleminin Yararları

Risk değerlendirme prosesinin çalışma hayatının taraflarına çok çeşitli yararlarının olduğunu söylemek mümkündür.

 

a) Çalışanlar Açısından Yararları

1. Katılım hakkı,

2. Haberdar olma,

3. Sorumlulukların belirlenmesi,

4. Kayıtlara ulaşabilme,

5. Bütün çalışanları kapsama,

6. Kuralların önceden belirlenmesi

7. Proaktif yaklaşım-Sürekli gelişim,

8. Acil Durum Hazırlığı,

b) İşverenler Açısından Yararları

  • Tehlike ve risklerini önceden görebilme
  • Uluslararası saygınlık ve geçerlilik
  • Proaktif yaklaşımla acil durumlar için her an hazırlıklı olma
  • İstenmeyen durumların önlenmesi ile kayıpların azaltılması
  • Sorumlulukların ve görevlerin belirlenmesi ve paylaşımı
  • Güvenli teknoloji seçimi ile güvenli çalışma ortamı temini

c) Devlet Açısından Yararları

  • Tarafların Katılımı İle Yükün Azalması
  • Denetim Kolaylığı
  • Sürekli Gelişme
  • Uluslararası SG Yönetim Sistemine Hazırlık
  • Düzenli Veri Akışının Sağlanması
  • Çalışma Barışına Katkı
  • Kayıpların Azalması
  • Risk Kültüründe Gelişme

RİSK DEĞERLENDİRME İŞLEM BASAMAKLARI

Risk değerlendirme çalışmaları beş temel adımdan oluşmaktadır. Bu adımlar sırası ile şunlardır.

 

1. Adım: Tehlikelerin belirlenmesi

Kuruluşlarda risk değerlendirme çalışmalarına başlanmadan şu veriler toplanıp değerlendirilmelidir.

  • Kimyevi, fiziki ve biyolojik ajanlar listesi
  • İş aktivitelerinin gözden geçirilmesi
  • Ortam ölçüm raporlarının incelenmesi
  • İş kazası ve hadise (olay) raporlarının incelenmesi
  • Literatür taraması (standart vb.)
  • İmalatçı verilerinin değerlendirilmesi
  • Uzman görüşlerinden yararlanılması

 

  • Teknik periyodik kontrol raporlarının incelenmesi
  • İSİG Kurulu yıllık faaliyet raporlarının
  • değerlendirilmesi,
  • Benzeri diğer işyerlerinden elde edilen veriler,

 

Bu değerlendirmeler sonucu işyeri tehlikeleri belirlenerek listelenmelidir. Daha sonra işyeri oluşturulan takım tarafından, iş akış ya da yerleşim planı uyarınca incelenerek ön çalışmalardan elde edilen tehlike listesinin işyerine uygunluğu kontrol edilmelidir.

Bu çalışmalar sırasında karşılaşılan yeni tehlikeler varsa listeye ilave edilmelidir.

2.Adım:  Risklerin Değerlendirilmesi

Belirlenen tehlike listesinde yer alan tehlikelerden kaynaklanan riskler tesbit edilerek bu risklerin her biri ayrı ayrı aşağıda belirtildiği şekilde değerlendirmelere tabi tutulmalıdır.

NOT: Burada verilen örnek uygulamalarda Risk Değerlendirme tekniği olarak matris tekniği kullanılmıştır. Risk Değerlendirme işlemi için onlarca tekniğin bulunduğu unutulmamalıdır.

 

R  = İ X D

Burada: R= Risk    İ= İhtimal    D= Zararın Derecesi

İHTİMAL/OLABİLİRLİK SKALASI

 

İşletme şartlarında bir olayın gerçekleşme ihtimalini göstermek için aşağıdaki ihtimal skalası kullanılır;

 

İHTİMAL

Olayın Ortaya Çıkma Sıklığı Basamakları
Nicel Değerl. Nitel Değerl.

1

Çok Küçük

Yılda bir

2

Küçük

Üç ayda bir

3

Orta

Ayda bir

4

Yüksek

Haftada bir

5

Çok Yüksek

Her gün

SONUÇ SKALASI  VE SONUÇLARA  KARAR  VERİLMESİ

Muhtemel bir olay sonrası beklenen zarar veya hasarın derecelendirilmesi    için    aşağıdaki    skala   kullanılır.

SONUÇLAR

SONUÇLARIN DERECESİ

Nicel Değerl. Nitel Değerl.

1

Çok Hafif İş saati kaybı yok, ilkyardım gerektiren

2

Hafif İş günü kaybı yok, ilk yardım gerektiren

3

Ciddi Hafif yaralanma, tedavi gerekir

4

Çok Ciddi Ölüm, Ciddi yaralanma, meslek hastalığı

5

Feleket Birden çok ölüm, sürekli iş göremezlik

 

MATRİSİN OLUŞUMU VE RİSK SKORLARI

 SONUÇ

İHTİMAL

1

ÇOK HAFİF

2

HAFİF

3

CİDDİ

4

ÇOK CİDDİ

5

ÇOK CİDDİ

5

ÇOK KÜÇÜK

5

DÜŞÜK

10

ORTA

15

YÜKSEK

20

YÜKSEK

25

YÜKSEK

4

KÜÇÜK

4

DÜŞÜK

8

ORTA

12

ORTA

16

YÜKSEK

20

YÜKSEK

3

ORTA

3

DÜŞÜK

6

DÜŞÜK

9

ORTA

12

ORTA

15

YÜKSEK

2

YÜKSEK

2

DÜŞÜK

4

DÜŞÜK

6

DÜŞÜK

8

ORTA

10

ORTA

1

ÇOK YÜKSEK

1

DÜŞÜK

2

DÜŞÜK

3

DÜŞÜK

4

DÜŞÜK

5

DÜŞÜK

RİSK DÜZEYİ VEYA RİSK SKORU / EYLEM  TABLOSU

SONUÇ

DEĞERLENDİRME

YAPILACAK EYLEM

25 – 15

KABUL EDİLEMEZ

YÜKSEK RİSKİşi Durdur ve

Derhal Çalışma Başlat

12 – 8

 

DİKKATE DEĞER RİSK

Mümkün Olduğu Kadar Çabuk Müdahale Edilmeli

6 – 1

KABUL EDİLEBİLİR RİSKAcil Tedbir Gerekmeyebilir Çalışmayı Planla

 

 

 

 

 

 

 

3. Adım:  Kontrol Tedbirlerine Karar Verilmesi

Bu adımda belirlenen tehlikelerin ortadan kaldırılması ya da risklerin kabul edilebilir düzeye indirilmesi için gerekli kontrol tedbirlerine karar verilir. Genellikle kontrol yöntemleri alternatifli olarak belirlenir ve fayda maliyet analizi yapılarak yetkililerin tercihine sunulur.

Risk kontrol önceliklerinin

temel kuralı, tehlikenin ortadan kaldırılmasıdır.

Bunun mümkün olmadığı durumlarda riske maruziyeti en aza indirecek kontrol tedbirleri alınmalıdır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği (89/391 EEC Çerçeve Direktif) Uyarınca Risk Kontrol Hiyerarşisi

İşverenler aşağıdaki genel prensiplere uygun tedbirleri alacaktır.

a)Tehlikeleri ortadan kaldırmak,

b)Ortadan kaldırılamayan tehlikeleri değerlendirmelere tabi tutmak,

c)Tehlikeler ile kaynağında mücadele etmek,

d)İşleri kişilere uygun hale getirme, özellikle işyeri tasarımında, iş makinası, çalışma ve üretim yöntemi seçimlerinde, üretim temposunun sağlığa etkilerini düşünmek ve monotonluğunu azaltmak,

e)Teknik gelişmeleri adapte etmek,

f)Tehlikelerin yerine tehlikesizleri veya daha az tehlikelileri ikame etmek,

g)Çalışma ortamına ilişkin bütün şartları, teknolojiyi, iş organizasyonunu, çalışma şartlarını ve sosyal ilişkileri bir arada değerlendirerek birbirini destekler mahiyette tedbirler politikası geliştirmek,

h)Toplu korunma önlemlerine kişisel korunma önlemlerinden daha çok öncelik vermek,

i)İşçilere uygun talimatları vermek.

 

4. Adım: Kontrol Tedbirlerinin Uygulanması

Bu adımda seçilen kontrol tedbirleri planlanıp sorumluları belirlenerek işyerinde uygulanarak tamamlanır.

Kontrol tedbirlerinin uygulanması şu hususları içerir;

  • Çalışma yöntemlerinin geliştirilmesi
  • İletişim
  • Eğitim ve öğretimin sağlanması
  • Denetim
  • Bakım

 

5.Adım :

İzleme ve Tekrar Gözden Geçirme

Bu son adımda kararlaştırılan ve planlanan risk kontrol tedbirleri ile diğer bütün İSG etkinlikleri izlenmeli ve tekrar gözden geçirilmelidir

 

Bu adımda en azından şu sorular cevaplandırılmalıdır.

  • Seçilen kontrol tedbirleri planlandığı gibi tamamlanmış mı?
  • Seçilen kontrol tedbirleri yerinde tedbirler mi?
  • Bu kontrol tedbirleri uygulanmış mı?
  • Bu kontrol tedbirleri doğru bir şekilde uygulanmış mı?
  • Seçilen yöntem çalışıyor mu?
  • Yapılan değişiklikler amaçlarınıza uygun sonuçlanmış mı?
  • Değerlendirilen risklere maruziyet ortadan kaldırılmış veya yeterince azaltılmış mı?

 

RİSK KONTROL PRENSİPLERİ

1. Sistematiklik Prensibi

Risk Değerlendirme çalışmaları başından sonuna kadar sistematik bir yaklaşım ve kurgu içinde yürütülmelidir.

2. Toplu Koruma Prensibi

Risk kontrol çalışmalarında öncelik, kişisel korunma tekniklerine değil toplu korunma tekniklerine verilecektir.

3.

  1. İlave Risk Oluşturmama

Risk kontrol yöntemlerinin seçiminde ve uygulamasında,

operatörler ve diğer çalışanlar için; ilave risk oluşturulmamasına azami dikkat edilmelidir.

4. Koruma Ve Önleme Prensibi

Risk kontrol tedbirleri önleme tedbirleri ve koruma tedbirleri olarak iki aşamada uygulanmalıdır.

  • İşletme safhasından önce (Tasarım, İmalat, Nakliyat, Montaj) alınan tedbirlere önleme tedbirleri

5. Ekonomik Olma Prensibi

Risk kontrol yöntemi ile koruma derecesi arasında ekonomiklik açısından bir bağıntı bulunmalıdır. Diğer bir ifade ile en az harcama ile en yüksek koruma derecesini sağlayan kontrol yöntemleri araştırılarak tercih edilmelidir.

6. Risklerin Özgünlüğü Prensibi

 

Her kuruluşta risklerin ve kontrol yöntemlerinin kuruluşa özgü olduğu unutulmamalıdır.  Benzer işyeri, makina, ekipman ve şartlardan bile farklı riskler kaynaklanabileceği ve farklı risk kontrol yöntemlerinin uygulanabileceği dikkate alınmalıdır.

7. Risk Algılama Değişkenliği Prensibi

Mevcut riskler algılayıcıların   (kişilerin) özelliklerinden dolayı farklı düzey ve şekillerde algılanabilirler.

Bu farklılığın başlıca sebepleri arasında; eğitim, kültür, statü, sosyal yapı, tecrübe, ekonomik durum vb. gibi sebepler yer almaktadır.

8. Sübjektiflik Prensibi

Risk Değerlendirmesi işleminin bütün aşamaları sübjektif kabul ve kararlara dayanmaktadır. Risk algılaması, olayın gerçekleşme ihtimali, zarar-hasarın derecesi, kontrol tedbirlerinin etkinliği, tecrübe gibi bütün konular sübjektif konular olup kişiden kişiye farklılık göstermektedir.

Bu farklılığın ortadan kaldırılması ya da asgariye indirilmesi için geniş kapsamlı ve detaylı, ülke ve kuruluş bazında veri tabanları oluşturulmasına ihtiyaç vardır.

9. Katılımcılık Prensibi

Risk değerlendirme ve kontrol çalışmalarından beklenen olumlu gelişmenin sağlanabilmesi için mutlaka katılımcı bir yaklaşımla yürütülmesi gereklidir.

Yönetim ve iş gücünün katılımı ile:

  • Tehlike ve risklerin ortak algılama ile belirlendiği,
  • Çalışmanın gerekli ve işe yarar olduğu,
  • İstenmeyen durumları önlemede başarılı olunacağı fikri herkes tarafından kabul edilir hale getirilmelidir.

10. Proaktif Yaklaşım Prensibi

Risk değerlendirme ve kontrol uygulamaları, İSG faaliyetleri içinde proaktif davranışın kaynağını oluşturur. Proaktif davranış; kuruluşta istenmeyen olayların ortaya çıkmasından önce, harekete geçerek, varsayım, öngörü, değerlendirme ve analizlere dayanarak koruma ve önleme tedbirlerini almak, yani araba devrilmeden yol göstermek demektir.

11. Mali yük Getirmeme Prensibi

Risk kontrol çalışmaları sonucu alınacak hiç bir sağlık ve güvenlik tedbiri çalışanlara mali yük getirmemelidir.

12. Koruma Düzeyini Yükseltme Prensibi

Uygulanan risk kontrol tedbirleri çalışanların sağlık ve güvenlik koruma düzeyini yükseltici nitelikte olmalıdır.

13. Diğer Sistemlere Entegre Olma Prensibi

İSG koruma ve önleme çalışmaları ile uygulanan risk kontrol tedbirleri kuruluşun diğer bütün politika ve sistemlerine entegreolmalıdır.

14. Gözden Geçirme ve Sürekli İyileştirme Prensibi

İşletmede yürütülecek gözden geçirme çalışmaları ile sağlık ve güvenlik düzeyinin sürekli olarak iyileştirilmesi sağlanmalıdır.

 

RİSK DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ

Literatürde risk değerlendirme işlemlerinde kullanılan çok sayıda yöntemden bahsedilmektedir. Bu yöntemlerin sayısını kısa bir araştırma ile 100-150 civarına ulaştırmak mümkündür. Ancak bu yöntemlerin büyük bir kısmı belirli alanlara özgü olarak geliştirilmiş olup kullanım alanı oldukça sınırlıdır. Hatta bir kısım teknikler sadece bir tek sektör yada işyerinde sadece hazırlayıcısı tarafından kullanılmaktadır. Uygulamada en çok rastlanan tekniklerden bazıları aşağıya alınmıştır.

 

•Kontrol Listeleri (Check- List)

•Normal Sistemden Sapma ve Etkileri Analizi (FMEA)

•Tehlike ve Çalışılabilirlik Analizi (HAZOP)

•Hata Ağacı Analizi (FTA)

•Kaza Sonuç Analizi (ETA)

•Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP)

RİSK DEĞERLENDİRİLMESİ ÖRNEK UYGULAMA

 

TALAŞLI  İMALAT MAKİNALARINDA  (TORNA TEZGAHINDA)

RİSK DEĞERLENDİRMESİ

  • GİRİŞ
  • Talaşlı imalat makinaları kullanımı en yaygın imalat makinalarından biridir.
  • Bu makinalarda kaza sayısı büyük bir yekun teşkil ederken söz konusu kazaların ağırlıkları düşüktür.
  • Kazaların genel karakterleri yaralanma uzuv kaybı şeklindedir.

 

Konu Başlıkları :

  1. Tanımlar
  2. Örnek tezgahın tanıtımı
  3. Faaliyetin Tanıtımı
  4. Çalışma Çevresinin İncelenmesi
  5. Operatör ve Çalışanlar
  6. Mevzuatın İncelenmesi
  7. Risk Değerlendirmesi

 

1. Tanımlar

Talaş :Metal, ahşap, petrol esaslı , teflon, kompozit   vb. malzemelere

istenilen   şekli   kazandırmak   için   üzerlerinden     kaldırılan, kesilen yada    soyulan  parçalı   yada   sürekli    parçacıklardır.

Koruyucu: Makinaların transmisyon düzenlerinde hareketli parçalarında

ve  operasyon noktalarında  kullanılan  koruma düzeni  ile güvenli olmayan    durumlarda   kullanılacak  durdurma sisteminin   bütünüdür.

Transmisyon  düzeni: Güç aktaran miller, volanlar,   kasnaklar,  kayışlar,  kaplinler,  muylular, bilyeler, kranklar, kavramalar, dişli düzenleri, zincir ve dişlisi gibi elemanlardır .

Operasyon noktası: Makina ve  tezgahta   talaş kaldıran,  şekillendiren,   ezen,    delen,    kesen   veya başka    şekilde  işlem   yapan   kısım   ile   iş   alıp   verirken   tehlikeli   olan   bölgelerin   tamamıdır.

Hareketli parçalar:  Makina ve tezgâhlarda güç aktarmayan ancak hareket eden  ( kalem tespit başlıkları, besleme merdaneleri,  vargel tablaları gibi )    elemanlardır.

 

2.Tezgâhın Tanıtımı

ÖRNEK TEZGÂHIN ÖZELLİKLERİ

Max. Çap       : 450 mm.

Seri Nu          :WT102

Max. Boy       : 1750 mm.

Modeli                       :450/1750 UNI

Hız ayarı        : Dişli/6 kademeli

Kullanım Yeri: Takımhane

Max. Devir     : 4500 d/dk.

İlerleme hızı : 0,1 – 10 mm.

Motor Gücü   : 5 Kw. 1450 d/dk.

CE Belgesi   : Yok

İmalat yılı       : 1981

2.Tezgahın Tanıtımı

No

Tanım

No

Tanım

1

Tanıtım levhası

8

Acil durdurma pedalı

2

Sertifika

9

Kaçak akım rölesi

3

Ara kilit

10

Koruyucu paravan

4

Sabitleme civataları

11

Hareketli koruyucu

5

Mil koruyucuları

12

Aydınlatma lambası

6

Acil durdurma bütonu

13

Mandren koruyucusu

7

Araba hız ayar aparatı

14

Emniyet kilidi

 

3. Faaliyetin Tanıtımı :

Tezgah bir seramik fabrikasının, 10x30m.lik oturum ve 3.50m. lik tavan yüksekliği olan takım hanesinde takım imalat ve yedek parça üretimi işlerinde kullanılmaktadır.

Yapılan işlemler tornalama, diş açma tığ çekme, delik delme gibi işlerdir.

Tezgah üç vardiya halinde çalışmakta ve toplam 4 operatör tarafından kullanılmaktadır. Operatörlerden birisi ustalık belgesi sahibi diğer üçü Meslek Lisesi mezunudur.

 

4. Çalışma Çevresinin İncelenmesi

Takımhane 10×30 = 300 m.kare ve 3.50m. Tavan yüksekliğinde içinde 12 adet tezgahın bulunduğu bir atölyedir.

Atölye içinde  zaman zaman kaynak ve tabanca boya işleri de yapılmaktadır. İş yükü genelde zamana yaygın olmakla birlikte arızi durumlarda  iş yükü artmaktadır.

Atölyenin genel aydınlatması yeterli değildir. Duvarların badana ve boyası yıpranıp kirlenmiştir.

Yemek ve ara dinlenmesi düzenlidir. İşyeri ulaşım imkanları yeterlidir.

5. Operatör ve Çalışanlar

Takımhane de  1 postabaşı 1 p.yardımcısı ve 16 işçi çalışmaktadır.

Atölyede üç vardiya çalışılmakta gündüz vardiyasında 10 işçi, gece vardiyalarında 3’er işçi bulunmaktadır.

Atölye diğer bölümlerden ayrılmış durumdadır. Ancak buraya herkes rahatlıkla girip çıkmaktadır.

Operatörlerin kıdem durumu 15-1 yıl arasında olup ortalama kıdem 3 yıl civarındadır.  İşçi sirkülasyonu orta seviyededir.

Diğer bölümlerde çalışanların sirkülasyonu ise oldukça yüksek seviyelerdedir.

 

6.Mevzuatın İncelenmesi

V.KISIM / II. BÖLÜM

İşyerlerindeki Makinalarda ve Tezgahlarda Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Madde 170 – Torna ve benzeri tezgahlar ile yapılan çalışmalarda,  aşağıdaki tedbirler alınacaktır :

1) Tezgahların operasyon noktaları, koruyucu içine alınacaktır.

2) İşçilerin elle fren yapmaları önlenecektir.

3) Tezgahlarda talaş fırlamalarına karşı gerekli tedbirler alınacaktır.

4) Çubuk malzemeler,  uygun koruyucu içine alınacaktır.

5) Ağaç tornalarında, parça fırlamasına karşı, tedbir alınacaktır.

 

TEHLİKELERİN   BELİRLENMESİ

Yapılan inceleme, mülakat ve  gözlemlerde;

Ekipmanla ilgili olanlar:

1.Torna aydınlatma lambasının 220 V. İle çalıştığı,

2.Uzun parça işlerken veya keserken fener mili uçundan malzemenin taştığı,

3.Talaş sıçramalarına karşı paravanın bulunmadığı,

 

Kaza Kayıtlarının İncelenmesi

1. Operatörlerin 4’ününde en az 4-5 defa gözüne çapak kaçtığı,

2. Bir tanesinin zımpara yaparken işaret parmağını kaybettiği,

3. En çok ellerinde talaş kesiğinin oluştuğu,

4. Birisinin  orta seviyede görme bozukluğu olduğu (1.75 Miy.)

 

Operatörlerle ilgili hususlar

1. Çeşitli işler yapıldığı gerekçesi ile siper kullanılmadığı,

2. İşin özelliği itibarı ile çok fazla ölçümün yapılmakta olduğu,

Tesbit edilmiştir.

TORNA TEZGAHINDA RİSK  DEĞERLENDİRMESİ

Sıra Faaliyet/

TehlikeKimler

MARUZ Kal.İHTİMLZARAR

ŞİDDETiRİSK

DEĞ.KORUMA

DEĞERİSONUÇ

1

Gözlük Yok-Çapak KaçmasıOperatör

5

4

20

YOKYÜKSEK

2

Elle Müdahale /

Tehl. HareketOperatör

1

4

4

YOKDÜŞÜK

3

Talaş TemizlemeOperatör

5

2

10

YOKORTA

4

Görme BozukluğuOperatör

4

3

12

YOKORTA

5

220v.GerilimOpr/Diğer

2

5

16

YOKORTA

6

Siper YokOperatör

5

3

15

YOKORTA

7

Ölçüm OtomasyonuOperatör

5

3

15

YOKORTA

8

Uzun MalzemeDiğer Çal

1

4

4

YOKDÜŞÜK

9

Talaş SıçramasıHerkes

3

3

9

YOKDÜŞÜK

 

RİSK DEĞERLENDİRME  VE KONTROL FORMU
Sıra Faaliyet/

TehlikeRisk SkoruSonuçTaml.

TarihiSorumlu

1

Çapak Kaçması

20

GÖZLÜK YOKDerhalİhale

5

220v.Gerilim

16

Trafo yapılacakBir ayİhale

6

Siper Yok

15

Siper yapılacak Operatör Eğt.Altı ayİmalat

Eğt.

7

Ölçüm Otomasyonu

15

Elk.Ölçüm Cih. AlınacakÜç ayİhale

4

Görme Bozukluğu

12

Tedavi/Uygun gözlükÜç ayİhale

3

Talaş Temizleme

10

Maşa-Fırça alınacakBir ayİhale

9

Talaş Sıçraması

9

Paravana yapılacakderhalİmalat

8

Uzun Malzeme

4

Boru korkuluk yapılacakDerhalİmalat

2

Elle Müdahale /

Tehl. Hareket

4

Eğitim / Tezgah BakımıÜç ayBakım

Eğt.

 

       İşyeri  Bölümü  :                                          Değerlendiren :                                      Tarih :

 

RİSK DEĞERLENDİRME FORMU

 

Nu TEHLİKELER

Risk Alan Personel

Mevcut  Tedbl Güv. Sist. leri ve Koruyucular

RİSK DEĞERLENDİRMESİ

Aksiyonlar ve Ek Kontroller Sorumlu Süre
Çalışanlar Ziyaretçiler Müteahhit İhtimal Sıklık Etkilenen Kişi Sayısı Risk değeri

1

2

3

4

5

6

 

 

ONAYLAYAN  :

Tarih           : Kime   : NOTLAR :
Adı Soyadı : Sıra     : 1.
İmza            : Ekler   : 2.

 

İŞ EKİPMANLARI İÇİN

 RİSK DEĞERLENDİRME FORMU

Sıra

TEHLİKE

RİSK

İhtimal

Ağırlık

Risk Değ.

Mevcut

Koruyucu Tedbirler

İlave

Koruyucu Tedbirler

Sorumlu

Süre

1
2
3
4
5
6
7

ONAYLAYAN  :

 

Tarih           : Kime   : NOTLAR :
Adı Soyadı : Sıra     : 1.
İmza            : Ekler   : 2.

 

KRİTİK  İŞLER RİSK  DEĞERLENDİRME  FORMU

Nu Ana İşlem Basamağı Tehlike/ Risk ve Maruz Kişiler Muhtemel Zarar Mevcut Koruyc.  Tedbl.

RİSK DEĞERLENDİRMESİ

İlave Koruyucu Tedbirler Sorumlu Süre Sonuçları İzleme

İhtimal

Ağırlık

Risk Skoru

1
2
3
4
5

ONAYLAYAN  :

 

Tarih           : Kime   : NOTLAR :
Adı Soyadı : Sıra     : 1.
İmza            : Ekler   : 2.

RİSK ANALİZİ EĞİTİMİ

1. AMAÇ

Risk Değerlendirme Prosedürü, Faaliyet alanlarının ve Tehlikelerin tanımlanması, risklerin ölçülmesi ve değerlendirilmesi, kontrol önceliklerinin belirlenmesi için hazırlanmıştır.

?

2. KAPSAM

İşyerindeki mevcut ve yeni projelendirilen tüm faaliyetleri kapsar.

3. İLGİLİ DOKÜMANLAR

– Tehlike Belirleme ve Risk Değerlendirme Tablosu

– Tehlikeli Olay / Durum Bildirim Formu

4. SORUMLULUKLAR

İş Güvenliği Yönetim Temsilcisi:

Risk değerlendirmesi işleminin programlı yapılmasını koordine eder.

Bütün Yöneticiler:

Risk değerlendirmesi sonucu teklif edilen kontrol tedbirlerinin faaliyet planına göre uygulanmasını sağlar ve yeni ürün, proje, Proses, makine alımı vb durumlarda ve gerekli gördüklerinde risk değerlendirme işlemi yapılmasını veya yinelenmesini İşveren Vekilinden talep eder.

İş Güvenliği Sorumlusu :

Faaliyet alanlarını ve her faaliyetteki tehlikeli işlemi basamaklara ayırarak tespit eder ve tehlikeleri değerlendirmek üzere formüle eder.

5. TANIMLAR

Tehlike:

Temas edildiğinde zarar verme potansiyeli olan durum veya enerji kaynağıdır.

Risk:

Tehlikeye temas etme olasılığı ve etkilenme seviyesidir. (olasılık ve şiddetin bileşkesidir)

Kaza:

Tehlikeye temas etmeyle hemen ya da sonradan çalışanları veya işletmeyle doğrudan veya dolaylı ilgisi olanları bedensel ve ruhsal arızalara uğratan olaydır.

Tehlike ile Temas Olasılığı (TTO):

Tehlike ile temas olasılığının büyüklüğüdür. Formülasyonda kullanılacak sayısal değer Bölüm 6.3.4.’de belirtilmiştir.

Tehlike Zarar Seviyesi (TZS):

Riske maruz kalan kişi üzerinde oluşturabilecek zararın büyüklüğüdür. Formülasyonda kullanılacak sayısal değer Bölüm 5.3.3.’de belirtilmiştir. Kazanın büyüklüğüdür.

Risk Altındaki Personel Sayısı (RAPS):

Aynı tehlikeye temas etme olasılığı olan kişi sayısı baz alınarak belirlenen faktör sayısıdır.

Kontrol Faaliyeti (K):T

ehlikelerin kontrol edilmesi veya yönetilmesi için ortaya konulan yöntemdir.

Kaza Sayısı (KZ):

Son 1 yıl içerisindeki oluşan kazaların sayısıdır. Kazanın meydana gelmiş olması TTO en üst rakamdan alınmasına sebep olur.

Birincil Risk Skoru (BRS) :

Risk değerlendirmeleri sonucunda bulunan sonuçların faaliyet planına aktarılmasındaki öncelik seviyelerinin tespit edilmesi için belirlenen rakamdır. Bu değer herhangi bir kontrol yöntemi oluşturmaksızın işin yapılması sonucu ortaya çıkan riski ifade eder.

Formülü;

BRS = (TTO x RAPS x TZS)

şeklindedir.

İkincil Risk Skoru (İRS):

Birincil risk skoru ile birlikte mevcut riski kontrol etmek için gerçekleştirilen koruyucu faaliyetlerin bir arada değerlendirmesiyle ortaya konulan final risk skorudur.

Formülü;

İRS = (TTO x RAPS x TZS )*K = BRS*K

şeklindedir.

Risk Değerlendirmesi:

Tehlikelerle temas sonucunda oluşabilecek zararların önem ve öncelik sırasının oluşturulması ve bunların kontrol metotlarının belirlenmesi için kullanılan yöntemdir.

6. YÖNTEM

 

6.1

 

İşletme organizasyon yapısı incelenerek yapılan bütün işlerin tanımlanması kontrol edilir.

6.2

Tanımlanan tüm faaliyetler yılda bir olarak ve her önemli kaza ve tehlikeli olay/durum bildiriminde tehlike araştırması yapılır ve risk değerlendirmesi gözden geçirilir. Eksiklik veya hatalı hesaplamalar yenilenir.

6.3 Temel Adımlar

(Tehlike Belirleme ve Risk Değerlendirme Tablosu’nun – TBRDT – Doldurulması)

 

6.3.1 Birimin ve Yapılan İşlerin Adımlarının Belirlenmesi:

SGÇ Sorumlusu Birim Sorumluları ile birlikte büro işleri dahil olmak üzere bütün faaliyetleri belirler. Tesis bünyesinde bulunan Birim Sorumlularının ve yöneticilerin faaliyet alanları Temel Birimleri oluşturur.

Yapılan işlerin adımlarının belirlenmesi Birim Sorumluları ve SGÇ Sorumlusunun ortak görevidir. Birimler tanımlanırken gerek organizasyon, gerekse fiziksel yapı aynı anda dikkate alınır. Aynı birime bağlı olan, ancak farklı ortamlarda gerçekleştirilen işlerin her biri bağımsız olarak değerlendirilir.

Yeni bir faaliyet oluştuğunda veya bir faaliyet ortadan kalktığında gerekli revizyon Birim Sorumlusunun yeni oluşumu SGÇ Sorumlusuna bildirimiyle gerçekleştirilir.

6.3.2 İlgili Faaliyet için Tehlikelerin Belirlenmesi ve Kodlanması.

Yapılan işlerin adımlarının belirlenmesini takiben yapılan işte temas edilebilecek tehlikeler ve tehlikeye neden olan enerji kaynakları tanımlanır. Tanımlanan tehlikelerin kodları Tablo 1’de belirtilmiştir.

Normal çalışma koşullarının yanı sıra devreye alma, durdurma, bakım, temizlik gibi faaliyetlerin ve olağanüstü durumlardaki etkinin de göz önüne alınması gereklidir. Yapılan işin niteliğinde veya içerdiği tehlikelerde bir değişiklik olduğunda, İlgili Birim Sorumlusu yeni oluşumu SGÇ Sorumlusu’na bildirir. Bildirim sonrasında gerekli revizyonu yürütmek Birim Sorumlusu ve SGÇ Sorumlusunun ortak görevidir. Tüm tehlike tanımlama çalışmaları SGÇ Sorumlusu, Birim Sorumlusu ve İşi Yapan Kişi tarafından gerçekleştirilir.

Tehlike iletişim yöntemleriyle (Tehlikeli Olay / Durum Bildirim Formları) bildirilen tehlikeler kurul kararı ile risk değerlendirme işlemine ilave edilir.

6.3.3 Tehlike Zarar Seviyesi ve Tehlike Zarar Seviyesini Belirleyen Olayın Tanımlanması

Tehlike zarar seviyesi tehlike ile temas sonucu ortaya çıkacak zararın büyüklüğünü tanımlar. Tehlike zarar seviyesini belirleyen olay tanımlanarak tabloya kaydedilir. Bu değerler her risk için ayrı olarak saptanır.

Tehlike zarar seviyesi tespitinde aşağıdaki referanslar kullanılır:

 

Tehlike zarar seviyesi, sayısal değeri ve düzeyi.

 

Şiddet

Sayısal Değer

Düzey

– Ölüm ve, uzun vadede ölümcül hastalık ile sonuçlanması.

– Kişinin uzuv kaybı veya uzun süreli rapor (otuz günden fazla) almasına neden

olacak kadar hasar vermesi.

– Kişinin kalıcı ama ölümcül olmayan hastalıklara yakalanması.

5

Yüksek

– Kişinin uzun süreli rapor almasına neden olacak kadar hasar veren.

– Kişinin kalıcı ama ölümcül olmayan hastalıklara yakalanması.

3

Orta

– Dolaylı etkilerle önemli düzeyde başka risklerin doğmasına neden olması.

– Kişinin işgücü kalitesini düşürecek kadar hasar görmesine neden olması.

– Kişinin rapor almadan saatlik işgücü kaybı yaratacak biçimde zarar görmesine

neden olması.

1

Düşük

 

 

6.3.4 Tehlike ile Temas Olasılığı ve Puanı

Riskin gerçekleşme olasılığının anlaşılabilmesi için rakamsal değerlerin yanında aşağıdaki tanımlar da referans olarak alınır.

Son bir yıl içinde bir kaza gerçekleşmişse, olasılık en yüksek değerden alınır.

 

Tehlike Temas Olasılığı

Puanı

Düzey

KAÇINILMAZ

Tehlike ile yakınlaşma sürekli veya 10 dakikada bir

Tehlikeye yakınlaşma en az günde bir kez

?

 

5

 

Çok Yüksek

ÇOK BÜYÜK OLASILIKLA

Tehlike ile Yakınlaşma haftada bir kez

4

 

Yüksek

OLASILIK DAHİLİNDE

Tehlike ile yakınlaşma ayda bir kez

3

 

Orta

AZ OLASILIKLA

Tehlike ile yakınlaşma altı ayda bir kez

2

 

Düşük

NEREDEYSE OLASI DEĞİL

Tehlike ile yakınlaşma yılda bir kez

1

 

Çok Düşük

6.3.5 Risk Altındaki Personel Sayısı:

 

Tehlike tanımlanıp verebileceği maksimum zarar büyüklüğü ve gerçekleşme olasılığı belirlendikten sonra bu etkinin oluşabileceği insan sayısı Risk altındaki personel sayısı adı altında belirlenir. Risk altındaki personel sayısı tespit edilirken sadece işi yapanlar değil etkilenen diğer çalışanlar da göz önüne alınmalıdır. Bu sayı risk düzeyinin belirlenmesinde bir çarpan olarak kullanılır.

Formülasyonda kullanılacak sayısal değeri aşağıdaki gibidir:

1-3 kişi :1

4-6 kişi :3

6 kişiden fazla : :5

6.4 Risk Değerlendirme

YAPILACAK İŞİ BELİRLE

İŞİN HER ADIMINI BELİRLE

KONTROL YÖNTEMİNİN TEHLİKESİ VAR MI

HER ADIMDAKİ TEHLİKEYİ BELİRLE

İZOLASYON – YÖNETİM – KKD

RİSK DEĞERLENDİR

ÖNEMLİ

ZARAR ÖNEMLİ Mİ KARAR VER

KONTROL YÖNTEMİ BUL

ÖNEMSİZ

ÇALIŞMAYA BAŞLA

 

TTO, TZS, RAPS, K bilgilerinin formülasyon değerleri TBRD Formunda ilgili kısımlara doldurulur.

Kaza sayısı incelenerek son bir yıl içinde kaza olup olmadığı araştırılır. Olmuşsa TTO en yüksek sayısal değer olarak alınır.

6.5

Risk Skoru ve Riskin Önem Durumu:

TTO, TZS, RAPS ve K belirlendikten sonra alınması gerekli tedbirlerin öncelik sıralamalarının faaliyet planında yapılabilmesi için bütün risklerin skoru belirlenir. Kontrol tedbirleri “tehlike ile temas olasılığı ve tehlike zarar seviyesini azaltacağından bu değerler formülde çarpan olarak alınır. Buna göre;

Birincil Risk Skoru (BRS):

BRS = ( TTO x RAPS x TZS ) şeklinde hesaplanır. Hesaplamada ortaya çıkan sonuçlar aşağıdaki tabloya göre önem değeri belirlenir.

Risk puanı ve önem durumu sıralaması

 

RİSK PUANI

RİSKİN ÖNEM DURUMU

200 – 250

YÜKSEK

150 – 200

ÖNEMLİ

 

100 – 150

 

ORTA

 

50– 100

 

DÜŞÜK

 

50’ den az ise

 

ÖNEMSİZ

 

 

Riskin önem durumuna bakılarak yapılacak kontrol faaliyeti aşağıdaki tabloda görülen esaslara göre tanımlanır ve sıralanır.

Riskin önem durumuna göre risk kontrol faaliyetleri

 

RİSK PUANI

 

RİSKİN ÖNEM DURUMU

 

RİSK KONTROL FAALİYETİ

 

200 – 250

 

YÜKSEK

Üç kontrol tedbirinin uygulanmasına çalışılmalıdır.

 

150 – 200

 

ÖNEMLİ

En az iki kontrol tedbirinin uygulanmasına çalışılmalıdır.

 

100 – 150

 

ORTA

Riskleri azaltmaya çalışılmalıdır ancak tedbirlerin maliyeti dikkatli hesap edilmeli ve sınırlı tutulmalıdır.Risk azaltıcı tedbirler belirli bir zaman dilimi içinde uygulanmalıdır.

Orta düzeyde risk, yüksek düzeyde zararla sonuçlanabilecek bir durumla ilişkili ise bu durumda,geliştirilmiş kontrol tedbirlerine karar vermek için, daha ileri düzeyde değerlendirme yapmaya gerek duyulabilir.

 

50– 100

 

DÜŞÜK

İlave herhangi bir tedbir gerekmez.Tedbirleri daha az maliyetli hale getirmeye veya ek maliyet gerekmeden tedbirleri daha da geliştirmeye çalışılmalıdır.

 

50’ den az

 

ÖNEMSİZ

Herhangi bir faaliyet ve doküman tutulmasını gerektirmez.

 

Kontrol yöntemi gerçekleştirildikten veya uygulandıktan sonra ikincil risk skoru hesaplanır.

İkincil Risk Skoru (İRS):

İRS = ( TTO x RAPS x TZS )*K = BRS*K olarak bulunur.

Kontrol yöntemi hiyerarşisi aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

Kontrol yöntem hiyerarşisi

 

KONTROL YÖNTEM PUANI

 

KONTROL YÖNTEM KATSAYISI (K)

 

KONTROL YÖNTEMİ

 

240

 

0,1

Mühendislik:

Risk unsurunu izole etme

 

160

 

0,3

Yönetim:

Riski azaltmak için eğitim verilmesi veya kurallar/yasaklar konması, iç denetimler

 

60

 

0,7

Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı:

Ortada kalan tehlikenin zarar verme yollarının çalışan üstünde kapatılması

 

0

 

1,0

Hiçbir kontrol yöntemi kullanılmaması

 

 

Tablolardan yola çıktığımızda ulaşılabilecek rakam aralıkları 0 – 250 olacaktır. Bu aralıktaki İkincil Riskin önem durumu sıralama tablosu aşağıdaki gibi oluşturulur:

Riskin önem durumu sıralaması

 

RİSK PUANI

 

RİSKİN ÖNEM DURUMU

 

200 – 250

 

YÜKSEK

 

150 – 200

 

ÖNEMLİ

 

100 – 150

 

ORTA

 

50– 100

 

DÜŞÜK

 

50’ den az ise

 

ÖNEMSİZ

 

 

İkincil risk skoru hesaplandığında ortaya çıkan değer kontrol yöntemine rağmen önem derecesi olarak “Yüksek” değerini taşıyorsa bu eylem İzin Sistemine dahil edilir.

Risk değerlendirme çalışmasının amacı; tüm riskleri “Önemsiz” seviyeye getirmektir

6.6 İlgili Doküman

Riski kontrol altına almak için kullanılan ve hazırlanan dokümanlardır. Riski kontrol altına almak için hazırlanan talimatların neler olduğu burada belirtilmelidir.

6.7 İyileştirme Planı

Riskin önem durumu ilave iyileştirmeler gerektiriyorsa, bu iyileştirme faaliyetleri Tehlike Belirleme ve Risk Değerlendirme Tablosu’nun ilgili kısmına yazılır. Bu iyileştirme faaliyetlerinde öncelikle kritik yükseklikte işlerin elemine edilmesi düşünülmelidir. Elemine edilemiyorsa tehlike kontrol hiyerarşisi izolasyon, yönetim ve KKD olarak tercih edilir ve iyileştirme buna göre yapılır. Önem durumu yüksek risklerde tedbirlerin üçü bir arada düşünülmelidir. Riskin önem durumu “Önemsiz” olana kadar iyileştirme planı yapılmaya devam eder.

İyileştirme Planı Uygulaması:

Tercih edilen iyileştirme planları öncelik sırasına göre yönetim programına dahil edilir. Ancak risk önem dururumu tablosunda yüksek ve önemli risk skorları tespit edildiğinde Tehlikeli Olay / Durum Bildirimi gerekliliği doğar ve risk değerlendirmesini yapanlar tarafından doldurulur.

6.8 Revizyon Esasları

Risk değerlendirme tabloları aşağıdaki durumlarda revize edilir.

İş yöntemi değiştiğinde

Tezgah veya makinelerde revizyon yapıldığında

Tehlikeli olay veya iş kazası meydana geldiğinde

Birim Sorumlusu istemi

Her halükarda yılda bir

risk değerlendirmesi yapılır.

6.9 Risk Değerlendirme Tablosu İnceleme / Onay

Risk değerlendirme tablosu doldurulduktan sonra ilk yayında ve revizyonlarda Bölüm Sorumluları ve çalışanların incelemesine verilir görüşleri alınır ve onaylanır.

7. Etki (Şiddet) :

 

 ANALİZİ

RİSK DEĞERLENDİRMESİ

RİSK HARİTASI

RİSK ÖLÇÜMÜ

RİSK ANALİZİ NASIL YAPILIR

RİSK DEĞERLENDİRME FORMU

risk değerlendirmesi

16 Ekim 2013
1.629 kez görüntülendi

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Ziyaretçilerimiz tarafından yapılan yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZIN

Bu konu hakkındaki görüşünüzü belirtmek ister misiniz?